Bitácora TADEGa.net

[D-415]

Alfabetización dixital para todas e todos

A fenda dixital é unha fenda social, polo que é necesario realizar labores de alfabetización dixital, que se converte na clave do desenvolvemento da Sociedade da Información e do Coñecemento. Os medios audiovisuais permiten pola súa cercanía atraer a atención do futuro usuario das TIC e achegarlle eses elementos descoñecidos para el dun xeito ameno.

Todo medio audiovisual ten que ser accesible para todas as persoas con discapacidade, iso significa que os vídeos irán subtitulados e audio-descritos para que as persoas con discapacidade sonora ou visual non teñan unha fenda engadida, toda labor de inclusión ten que ser totalmente inclusiva.

Isto é algo novo e posiblemente atractivo pois a forma na que comunicamos (ou pretendemos facelo) algo tan arduo como é a sinatura dixital, permite ás persoas cegas manexarse utilizando o teclado e JAWS e os subtítulos en cores para xordos.

Trátase dunha escolma de vídeos que realizamos, mediante escenificacións de situacións cotiás que resolven de forma sinxela e amena aquelas dúbidas e inquietudes que se poden ter en relación coa sinatura electrónica e as avantaxes que o seu uso pode proporcionar, achegando desta forma as novas tecnoloxías ao cidadán nunha forma habitual para el, a televisión e máis en concreto a telecomedia. Dito sistema multimedia (pois inclúe ademais simulacións dos problemas máis habituais que se poden atopar) está subtitulado e audiodescrito para permitir o seu acceso a persoas con discapacidade auditiva ou visual.

O proxecto foi apoiado polo Ministerio de Industria, Turismo e Comercio, a Secretaría de Estado de Telecomunicacións e para a Sociedade da Información e a Dirección Xeral para o desenvolvemento da Sociedade da Información dentro do Plan Avanza na súa Convocatoria de axudas para a realización de actuacións que favorezan a inclusión de persoas con discapacidade e persoas maiores na sociedade da información, participando no financiamento as axudas concedidas pola Unión Europea a través do Fondo Social Europeo.

Orixe

Colaboración que agradecemos de Ángel García Crespo (www.pasmao.tv).

[D-411]

Como inserir imaxes sen tolear

Parece claro que a informática aportou a enorme plasticidade á hora de xuntar textos, imaxes, vídeos, sons, etc. para crear documentos multimedia de fermosa factura e valor engadido. Internet, ademais, engade a capacidade do intercambio inmediato de xeito sinxelo amén de colaborar en que sexan máis lúdicos e interactivos.

En cambio as regras de accesibilidade son claras: toda información que non sexa textual deberá ser tamén accesible en modo texto polo que, ou ben poñemos elementos multimedia que teñen un carácter de puro adorno para non ter que traducilas a texto (opción totalmente rexeitable por empobrecedora e ata farisea), ou ben temos que aportar un mecanismo que explique en forma de texto cal é o significado, intención e función que aporta o elemento auditivo, visual ou interactivo ao conxunto.

Ademais, os obxectos multimedia interactivos deben seguir un protocolo de regras establecido para que as persoas con discapacidade (motora, sensorial, etc.) os poidan manipular sen tolear no intento. Pero diso xa falaremos outro día. Hoxe centrarémonos nas imaxes.

Regulación da accesibilidade das imaxes

De entrada imos comezar por separar:

1. Protocolo a seguir para os formatos e os deseños das imaxes.
2. Sistema para inserir imaxes en código HTML.

Sobre formato e deseño de imaxes

Hoxe en día, non todos os tipos de imaxes se poden amosar nunha páxina web. Os formatos estándar admitidos son:

• GIF: O Graphic Interchange Format ou GIF foi creado por Compuserve. Emprega o algoritmo de compresión para reducir o peso da imaxe sen perda de datos.
• JPG: (siglas de Joint Photographic Experts Group) o JPG soporta 16,7 millóns de cores (24 bits) e é o máis empregado (e adecuado) para as fotografías.
• PNG: Este formato foi desenvolvido para superar as limitacións do GIF. Utiliza tamén un algoritmo de compresión sen perdas. Do mesmo xeito que o GIF é adecuado para imaxes con poucas variacións de cores.
• Nota: os datos que acabamos de explicar poden sonar a chino a moitos de vós, quedádevos cos 3 nomes mencionados como formatos estándar válidos para usar na web, GIF e PNG para os debuxos e JPG para as fotografías.

Con respecto ao contido mesmo das imaxes cómpre facer as seguintes precisións:

• Non deben ter pestanexos a fin de evitar problemas de convulsións a persoas con problemas deste tipo.
• As cores, brillos e contrastes deberían ser tales que persoas con vista reducida ou limitada (retinopatías diabéticas, cataratas, etc.) poidan apreciar minimamente os obxectos retratados.
• A presenza da imaxe debe ter un propósito claro e evidente, ou ben de mero adorno ou ben aportando significado e funcionalidade ao texto que acompaña.

(more…) [Art. Nº 411]

[D-398-1]

En lembranza dos meus pais.

Avisos

Iste, é un artigo longo e complexo, xa que abordar con profundidade o relativo a estranxeirismos, tecnicismos, abreviaturas, acrónimos, etc. resulta complexo e extenso á vez e, ademais, sen a posibilidade de dividir a materia en artigos separados xa que todos os materiais están relacionados entre eles. Polo tanto, pídovos desculpas e que teñades istes puntos moi en conta:

1. Case mellor ler este artigo nun momento de calma, e ata con lapis e papel para axudar a clarificar ideas.
2. Non é para asustarse, sempre hai trucos para todo: como por exemplo ter metidos nun caderno de notas os datos máis técnicos para despois usar o famoso de copiar e pegar e non memorizalo todo.
3. Como ven sendo costume, deixamos tamén aquí enlace para a tradución deste artigo ao español (*)

Dos palabros ás palabras, e o perigo de desorientarse

[D-398-2]

Palabro: Palabra mal dita ou estrambótica coloquialmente extravagante ou irregular que ao mellor só a entende quen a dixo.

Tanto na nosa fala como na escrita usamos inadvertidamente montóns de palabras e expresións (grupos de palabras) que son pouco coñecidas, que non constan nos dicionarios, que se incorporaron recentemente a eles, ou que procedendo outras linguas aínda están sen asentar na nosa. Poñamos como exemplos:

• O termo palabro que significa palabra mal dita ou estrambótica coloquialmente extravagante e irregular.
• Ou chapó (de orixe francés) para significar que admiramos algo ben feito, etc.
• Ou CCOO que se fixo especialmente famosa cando certo periodista de televisión a pronunciou como se fose unha sigla Ce-Ce-Ou-Ou no canto de leela como unha abreviatura Comisións Obreiras

Podémonos perder

Se baixamos á área da accesibilidade web, cando escribimos estas palabras e expresións sen indicar o seu significado estaremos a converter esas palabras en palabros aos ollos de quen non as entende. Non nos decatamos de que, aínda que intuitivamente a maior parte de nós as entendemos perfectamente, hai moita xente para a que son incomprensibles:

• Case todos entendemos que a expresión D. é a abreviatura de Don.
• Só os españois (e non os peruanos) saben que UGT é un sindicato; e seguro que os peruanos teñen montóns de abreviaturas para sindicatos e partidos que os galegos descoñecemos.
• Por outra banda SM pode significar o nome dunha editorial: (A editorial SM obtivo uns beneficios…) ou pode ser a abreviatura dun tratamento honorífico: (Hoxe, SM o rei Juan Carlos…).
• E así poderíamos seguir con milleiros de casos similares.

(more…) [Art. Nº 398]

As cousas non son o que parecen, aínda que deberían

Andaba eu matinando en como darlle continuidade aos obradoiros de accesibilidade web que tivemos estes días atrás e ocorréuseme a idea, ademais dun servizo virtual que estamos a preparar, de publicar nesta bitácora con periodicidade fixa (por exemplo todos os venres) e baixo o mesmo título: Notas para a accesibilidade unha colección de artigos sobre accesibilidade web que puideran ser entendidos por todo o mundo (ata para quen parte do nivel cero) e que se puideran ir apañando como se dun coleccionabre se tratase. -Pero que podería usar como primeiro artigo de estrea?- preguntábame. E velaquí que xa din con el.

En qué quedamos? a 20 ou a 50?

[D-393]

Esta foto queda perfecta. Cun título parecido foi tomada dunha das páxinas de José Antonio Alonso Martín (1). Dúas sinais sacuden a nosa vista cunha curiosa confusión por mor do gran parecido entre o nome da aldea e unha posible limitación de velocidade de tráfico.

Ao mellor non caemos na conta pero, algo parecido acontece moitas veces cos textos dos artigos das nosas bitácoras se non lles prestamos a atención que merecen; o noso idioma, e todos os idiomas do mundo:

• Están cheos de expresións ambiguas.
• Frases de dobre significado.
• Textos que só se poden entender correctamente se os lemos no seu contexto.
• Material que, para comprendelo, precisa certa formación técnica.

Agora engadamos:

• Que as nosas páxinas web poden ser lidas por xente sen dominio do idioma (inmigración e lectores doutros países e idiomas).
• Que carecen desa formación específica.
• Que teñen os minutos contados cando nos len.
• Ou que están afectados por discapacidades que dificultan a comprensión escrita (persoas con xordeira, con certos tipos de dislexia, etc.)

Que cómpre facer? Non son eles quen deben adaptarse á nosa mensaxe senón ao revés, nós adaptarmos para poder chegar a todas e todos e, polo tanto, cómpre redactar de novo e sen equívocos para que poidan leernos sen esforzos fóra de proporción (hai xente co tempo moi xusto para pararse a ler as nosas rifas).

Un decálogo para deixar todo claro

Aquí poderiamos deixar unha síntese de liñas básicas a seguir:

1. Evita as frases e expresións con dobre sentido ou con sentido figurado.
2. Se non puideses, explica o seu significado no propio artigo.
3. Revisa a ortografía e os signos de puntuación antes de publicar. Unha mala escritura ou unha mala colocación provocan significados nulos ou mesmo contrarios ao que pretendes.
4. Pechada a redacción do borrador, revísao unha e varias veces. Sempre hai algo que se pode mellorar.
5. Vixía non caer en parágrafos ou en títulos excesivamente longos, complexos, cargados de preposicións, etc.
6. Se precisas usar un termo técnico pouco común identifícao correctamente mediante as etiquetas correspondentes (acrónimos, abreviaturas, siglas, citas, etc.)(*) ou explicando directamente o seu significado a pé de páxina.
7. Indica no texto só o que compre indicar, non engadas artificios innecesarios. A web non é para se lucir, é para comunicar.
8. Estupendo que insiras notas de humor e pequenos xogos para non aburrir ou para incitar á curiosidade, pero sen confundir á audiencia.
9. Non é mellor quen máis citas bibliográficas ou quen máis enlaces de Internet indica no seu artigo. Tampouco é máis listo o que non indica ningunha; o axeitado é inserir as xustas, as que realmente poden ser de utilidade para o lector ou lectora.
10. Se colocas varias citas, enlaces, ou explicacións de termos, indícaos cunha chamada e colócaos todos ao final do artigo na mesma orde en que os citaches ou agrupados por tipos. Así non distraes a atención da lectura e, quen queira facer ampliacións do contido, xa sabe a onde está gardado e clasificado o material que precisa.

Anexos

Reflexións

1. Todas estas indicacións non son as necesarias para a accesibilidade de xeito estrito (abondaría con algunhas delas) con estas indicacións nos achegamos á accesibilidade e tamén á usabilidade (2) docemente. É máis, estamos aportando calidade e dignidade á nosa escrita. Quen o ía pensar?
2. Non o esquezas… evita confusións como as que sentiría o condutor que vexa esas sinais na estrada. Porque, pudendo ser claros ¿Para que confundir a ninguén? Agradecerémoscho todos, teñamos ou non discapacidades.

Enlaces e materiais que se citan

1. Páxina de José Antonio Alonso Martín da que se tomou a foto: antonioxalonso.tumblr.com
2. Páxina de Olga Carreras centrada na accesibilidade e usabilidade web e de gran calidade técnica: olgacarreras.blogspot.com
3. Este artigo en español: www.opentrad.org/tradurl.php… (**)

Aclaracións

• (*) En artigos posteriores aclararemos iso de: acrónimos, siglas, abreviaturas, expresións foráneas, etc.; como distinguilas unhas das outras, e como etiquetalas correctamente.
• (**) Este artigo foi traducido ao español a petición dos lectores. A traducción que se amosa é automática grazas a Opentrad, polo que se advirte que pode haber erros pola ausencia dunha verificación manual.

[D-392]

Un documento atrevido, importante e incompleto

Recentemente chegou ás nosas mans un substancioso documento en formato PDF titulado Estándares de competencia en TIC para docentes cuxa autoría é da UNESCO. Trátase dun documento consensuado con data recente (Londres, 8 de xaneiro de 2008) e nel se recollen os deseños de estándares / directrices / orientacións de competencias TIC destinadas aos docentes e máis aínda aos programas formativos dos docentes.

Que a UNESCO se atrevese a tanto xa é digno de eloxio, sobre todo se pensamos que de xeito automático se convirte nun referente universal para toda formación do profesorado sexa do país que sexa. O problema ven de que, ao noso xuízo, iste documento di moitas verdades, certo, pero cala outras e isto é grave. E de aí nace a nosa proposta para que sexa reformado de xeito que nel se recollan todos os elementos que, ao noso xuízo deben figurar nel.

A esencia do que falta

En síntese, que non se menciona en ningún sitio:

• A atención á diversidade
• A esencia da accesibilidade web como parte crucial de todo deseño para que no sexa excluínte para as persoas con discapacidade.
• A esencia do deseñado para todos como etiqueta de toda construción dixital para que ninguén quede excluído do seu acceso.
• A necesaria formación do alumnado nestes conceptos como parte da súa formación tanto ética como técnica.

¿Cambiamos isto?

Ben. Agora se trata de ampliar, afondar, mellorar, arranxar ises puntos para rematar construíndo unha proposta ben vertebrada de mellora deste documento ¿Quen se anima? Admítense suxestións.

Documentos que se citan

• Documento da UNESCO: documento en formato PDF procedente de eduteka.org
• Enlace na web de ‘internetaula.ning.com’ na que temos aberta esta discusión ao nivel de todo o estado español e no que vos invitamos encarecidamente a participar: internetaula.ning.com/group/atencionaladiversidad.

[D-353-1]

Dez razóns para deseñar unha web accesible

Este é o título do relatorio que impartirá Emmanuelle Gutiérrez Restrepo [1] da Fundación Sidar [2], na que repasarán as dez razóns para deseñar de xeito accesible, dez razóns de índole técnica, económica e social. Abordará conceptos tales como usabilidade, estándares, web semántica, interoperabilidade, aplicacións enriquecidas, comunicacións móbiles, posicionamento en buscadores, etc.

E ademais retransmitida polos nosos compañeiros do CESGA [3]! Hoxe ás 18:00 a través de Internet accedendo á súa web no enlace que xuntamos ao final deste artigo e incluso participar mediante chat, rexistrándose como «anónimo», dende a web da iso-es.org [4]

Outra opción tamén é a de seguirse na sede presencial do CESGA [3] en Santiago de Compostela, A Coruña, España.

Relación de enlaces web que se citan en orde de mención

1. Bitácora de Enmanuelle Gutiérrez Restrepo: www.bitacoras.sidar.org/emmanuelle
2. Fundación Sidar: www.sidar.org
3. Retransmisión dende o CESGA: mms://windowsmedia.cesga.es/isoc-es
4. Chat para participar dende a Isoc: www.isoc-es.org/chat

[D-353-2]

[D-345]

Veño de visitar algunhas bitácoras, costume diario, para ver que é o que se está a cocer nos foros docentes máis relevantes de fala tanto galega como castelán. Lamentablemente, o panorama resulta bastante empobrecedor: hoxe en día, asistimos con certa emoción á explosión da coñecida como web 2.0: hai unha efervescencia explosiva de comunidades educativas (pais, centros, alumnos e profesores) que se lanzan á construción de webs baixo diversos formatos de nova acuñación (bitácoras, wikis, webquest, etc.) incluso hai algún manifesto (declaración de Roa) para ser asinado sobre o uso de toda esta tecnoloxía nas aulas e de como vertebralas axeitadamente. En cambio, ninguén fala da accesibilidade que todos istes contidos deben cumprir (máximo a partires da publicación do Real Decreto 1494/2007 de 12 de decembro) pero xa sabemos que, a nós, nin os reais decretos nos moven.

O caso e que temos milleiros de novas webs creadas dende as escolas e os institutos, case ningunha accesible a persoas con discapacidade, case todas sen saber qué é a accesibilidade web e, polo tanto, despreocupados 100% de tal asunto. Incluso algunhas ata manifestan que asistimos ao peche da fenda dixital, cando eu, nestas visitas, ao que asisto é ao seu axigantamento.

Nota: non quero ferir por ferir, o meu obxectivo non é o sangue. Sei da moi boa vontade de moitos redactores destas e doutras milleiras de páxinas máis, pero, se as nosas actitudes provocan discriminacións, non cabe outro recurso que facelo saber, sen panos quentes, máximo cando os danados, son danados sen voz.